Tuesday, February 3, 2026

Dialekti Gjirokastrit




Në këtë teatër të madh që quhet ymër, jeta nuk është gjë tjetër veçse një rodon që rrotullon fijet e fatit tonë, herë duke na ngritur në lartësitë e një adhoprani e herë duke na përplasur si një brashnjë të vjetër në pluhurin e harresës. Kur dielli llamburit mbi krahët tanë dhe ne ecim me hapa gjeldi, bota na duket një gjitonì e ngrohtë, ku çdo portë hapet me izër dhe çdo buzëqeshje ngjan me një sihariq.
Atëherë, kur jemi në majë, rrethohemi nga njerëz që na sajdisin, që na ulen në buxhaqe si të ishin sojli, duke na thurur lavde që na pispillosin egoizmin. Ata na shohin si një alamet njeriu, si një erëgjënd që shkëlqen në errësirë. Në ato çaste të dalldisura, miqtë na njohin ne; ata shohin vetëm xhurmetin tonë, takëmin e pasur të shpirtit dhe gjiveçin e mbushur plot. Jemi të rrethuar nga birbilosë që na mbushin veshët me fjalë të ëmbla si glikoja, por që shpesh janë thjesht dëngla të zbrazëta. Por, ah, sa shpejt mund të kthehet fati anapolla. Mjafton një gjëmë, një shkizë e papritur në parvazin e jetës, dhe papritur e gjejmë veten të gremisur në një katoq të ftohtë shpirtëror. Kur pasuria na firas dhe rrobat tona kthehen në xarbë e badhomë, kur mbetemi të skurjasur nga dhimbja e të kativasur nga lodhja, atëherë fillon e vërteta. Në atë skotinì të plotë, ku asnjë foti nuk na ndriçon rrugën, ne fillojmë t'i njohim "miqtë" tanë.
Shumë prej tyre zhduken si dhambrot që shuhen në agim. Ata që na rrethonin kur ishim si eflatunë, papritur na shohin si abrashë apo si një dudum që nuk vlen më asnjë kacidhe. Ata që na begenisnin dikur, tani na kalojnë pranë me një munxë të heshtur ose na degdisin nga kujtesa e tyre si të ishim raqe të panevojshme. Ne mbetemi aty, të curufjepsur nga habia, duke parë sesi ata që premtonin besnikëri, na lënë si një manar të vetmuar në mes të stuhisë. Në ato çaste të vështira, kur shpirti të është bërë lluc nga lotët dhe kur ndihesh shqoft para tradhtisë, ti kupton se kush qëndron vërtet. Ai që të rri pranë kur je bërë mavrì, ai që nuk të sheh si një xhorè por të jep një dajan për t'u mbështetur, ai është miku i vërtetë. Ai nuk ka nevojë për gjullurdi apo për t'u kapardisur; ai thjesht të ildis plagët e shpirtit me heshtje dhe dashuri. Jeta është një karar i vështirë mes dritës dhe hijeve. Mos u llaftaris nga rënia, sepse në fund të fundit, vetëm kur mbetesh dac përpara të vërtetës, mund të shohësh se kush e meriton të ulet në sufranë e zemrës tënde. Vetëm atëherë, kur bota të duket një erimi e pafund, ti mëson se miqtë e vërtetë nuk janë ata që të njohën kur ishe si çeço me detyrim në qendër të vëmendjes, por ata që të mbajtën dorën kur u ktheve në një humbameno që kërkonte rrugën për në shtëpi.