Kur lind fëmija, në këtë botë ai qan,
Dhe njerëzit rreth tij qeshin me gëzim;
Por urtësia e jetës këtë ligj e mban:
Ndryshe duhet të jetë ky udhëtim.
Puno me zemër, lër vepra që s’fshihen lehtë,
Që njerëzit rreth teje të qajnë me lotë;
Kujtimi yt le të mbetet përjetë,
Ndërsa ti të qeshësh, kur lë këtë botë.
....
Deti na ndan me valët e tij,
Po shpirti ynë bashkë udhëton,
Ne jemi dy zogj që duan shtëpi,
Por qielli i hapur na strehon.
Fjalët që themi në orët e vona,
Janë ura që ndërtojmë për kujtim,
E ndonëse larg janë gjurmët tona,
Kjo dashuri mbetet i vetmi shpëtim.
....
Valixhja dhe vendlindja
Mbi tryezë mbeti një letër e vjetër,
Që flet për dimrin që vjen në atdhe,
Unë kërkoj fatin në një vend tjetër,
Dhe mallin e ndiej si një brengë pa re.
Valixhja pret hapur te porta e ftohtë,
Me dritën e fundit që derdhet në mur,
E unë që nisem përsëri në këtë botë,
Pa ditur se kur do të kthehem në gur.
....
Valixhja dhe vendlindja
Mbi tryezë mbeti një letër e vjetër,
Që flet për dimrin që vjen në atdhe,
Unë kërkoj fatin në një vend tjetër,
Dhe mallin e ndiej si një brengë pa re.
Valixhja pret hapur te porta e ftohtë,
Me dritën e fundit që derdhet në mur,
E unë që nisem përsëri në këtë botë,
Pa ditur se kur do të kthehem në gur.
....
Kafeneja
Mbi kafenenë plot zëra të panjohur,
Unë pi një kafe me shijen e mallit,
Ndjej zemrën time si një zog i ngrohur,
Që kërkon fole në majë të malit.
Në këtë qytet ku dritat digjen ftohtë,
Hapat e njerëzve shkojnë pa kthim,
Unë numëroj yjet në këtë botë,
Dhe shpirtin e lë peng te një kujtim.
....
Berberi i lagjes
Në berberhanen e vogël
pasqyrën e kishte mbuluar pak avulli.
Një burrë u ul në karrige
dhe i tha ustait:
- Ma shkurto anash, po sipër lëri pak.
Nuk dua të dukem plak që sot.
Berberi qeshi nën buzë.
- Ore, plak bëhesh edhe po s’u qethe,
po hajde, si të duash.
Ndërsa gërshërët kërcisnin,
burri tregonte për djalin që s’e dëgjonte,
për nusen që kishte hallin e vet,
për një dhimbje mesi që s’i ndahej.
Kur u ngrit, pa veten në pasqyrë
dhe u rregullua te jaka e këmishës.
- Sa të detyrohem, usta?
- Lëre, se herën tjetër.
- Jo, jo, hesapet duhen larë.
Njeriu s’duhet t’i lërë gjërat pezull.
Doli me hap të matur,
duke fërkuar mjekrën e saporruar.
Berberi mori fshesën.
Mblodhi flokët e zinj, të thinjur,
të gjithë bashkë në një grumbull.
Iu duk e çuditshme:
sa herë pastronte dyshemenë,
gjente aty mosha të ndryshme të njerëzve,
por asnjëherë nuk gjente
atë fytyrë që kishin pasur dikur.
....
Me një këmbë te stacioni, me tjetrën te kroi,
ne jemi ura që s'gjen kurrë lumë.
Të hënën flasim fjalë zyrtare e të ftohta,
të dielën kërkojmë në google erën e byrekut të nënës.
Rrënjët tona nuk janë më të futura në dhe,
ato janë bërë si krahët e zogjve shtegtarë:
mësojnë të jetojnë pa folé të përhershme,
duke mbajtur gjallë në gjak vetëm gjeografinë e dhimbjes.
.....
Zëri yt vjen përmes një kablloje të hollë,
si një damar hekuri nën oqeanin e kohës.
Më thua se kopshti ka çelur lule pa erë,
se fëmijët po rriten në një gjuhë tjetër.
E unë të shoh nga kjo dritare e ndezur,
ku malli bëhet vetëm një pikë uji mbi xham.
Nuk ka më letër të zverdhur nga lotët,
as zarfe që prisnin muaj të tërë në kufi;
tani kemi vetëm këtë dritë blu që na ndan,
dhe një “mirupafshim” që digjet para se të fiket.
....
Era e bletëve
Në shpatin mbi fshat
plaku hapi kosheret një nga një.
Mbante tymosësen në njërën dorë,
me tjetrën largonte degët e thata.
I nipi e filmonte me telefon.
- Gjysh, shiko këtu, ktheje pak fytyrën.
Plaku s’e dëgjoi.
Po numëronte kosheret që kishin mbijetuar.
- Kjo s’na doli, tha,
dhe hoqi kapakun me kujdes.
- Eh, kështu e ka kjo punë,
jo çdo gjë që e ushqen, të jep mjaltë.
Djali qeshi, mendoi se po bënte shaka.
Pastaj pyeti sa kushton një kavanoz
dhe ku mund ta shiste në internet.
Plaku i tregoi një bletë
që kishte hyrë në mëngën e këmishës.
- Mos e tremb, mor bir.
Edhe ajo ka punën e saj.
Kur u kthyen, gjyshi i dha
një kavanoz mjaltë për në qytet.
- Mbaje për vete, mos e shit.
I nipi e futi në çantë,
bashkë me karikuesin e telefonit.
Plaku mbeti te porta,
duke parë kodrën që po zbrazej nga zërat.
Nuk e dinte nëse djali kishte mësuar
si mbahet një koshere,
por shpresonte të paktën
të mos i trembej më asaj që gumëzhin
pa kërkuar asgjë prej tij.
.....
Vendi ku nuk u ktheva
Një ditë do të vijë dikush dhe do të hapë sirtarin tim.
Do të gjejë syze pa xhama, një fotografi të zverdhur, disa letra që nuk i dërgova dhe një çelës pa derë.
Do të pyesë: Kujt i përkisnin këto gjëra?
Askush nuk do ta dijë se pas atij çelësi fshihej një shtëpi ku dikur qeshnim të gjithë.
Se fotografia mbante njerëz që tani jetojnë vetëm në të.
Se letrat ishin fjalë që nuk pata guxim t'i thosha, sepse gjithmonë besoja se nesër do të ishte më mirë.
Pastaj ai dikush do t'i mbyllë sirtarët dhe do të vazhdojë ditën e vet.
Pa e ditur se sapo kishte prekur gjithë jetën time.
Dhe ndoshta kështu ndodh me të gjithë ne:
Një ditë bëhemi sende që dikush i gjen rastësisht, ndërsa dikur ishim botë për dikë tjetër.
Por ka diçka që më dhemb më shumë se kjo:
Nuk është se një ditë do të vdesim.
Është se, ndërsa jetojmë, shpesh nuk jemi aty.
....
Radha e ujit
Në arat përmbi Delvinë
dy vëllezër kishin vite pa folur.
Njëri mbante anën e përroit,
tjetri kishte ngritur gardh me gurë.
Atë verë, uji erdhi pak.
Secili ruante radhën e vet,
me lopatë në dorë e inat në sy.
- Mos ma kthe nga ana jote!
- Shiko punën tënde, mor vëlla!
Një mëngjes, më i madhi erdhi pa zhurmë,
hoqi një gur nga kanali
dhe e la ujin të merrte drejtimin tjetër.
Deri në mbrëmje, arriti te domatet
e vëllait që s’i fliste prej vitesh.
Kur e pyetën kush e kishte bërë,
ai ndezi një cigare dhe tha:
- Hajt, se s’na merr gjë lumi
po i lamë pak ujë njëri-tjetrit.
Të nesërmen u takuan te kanali.
Nuk u përqafuan, as nuk kërkuan ndjesë.
Vetëm ndanë një copë bukë me djathë
dhe lanë lopatat mbështetur te i njëjti lis.
Nuk e di kush e nisi pajtimin,
uji që kapërceu kufirin
apo buka që s’pyeti kujt i përkiste.
Di vetëm se në atë vend
dy arat u gjelbëruan bashkë,
ndonëse pronarët e tyre
ende s’dinin si të flisnin.
....
Buka e parë
Furra hapej pa gdhirë,
kur rrugicat e Gjirokastrës
ende mbanin erën e shiut të natës.
Ustai nxirrte bukët me lopatë,
i radhiste mbi dërrasë
dhe frynte duart nga nxehtësia.
Një djalë i ri, që sapo kishte nisur punë,
e pyeti pse nuk i shiste menjëherë
ato që dilnin pak të djegura.
- Lëri mënjanë, mor bir,
jo çdo gjë që del nga zjarri
është gati për t’u dhënë të tjerëve.
Pak më vonë hyri një plakë,
me një trastë të vjetër në krah.
- Më jep një bukë, djalë,
po ma zgjidh mirë, se e kam për nipërit.
Ustai ia futi edhe një kulaç të vogël.
Ajo kërkoi të paguante,
ai bëri sikur nuk e dëgjoi.
- Të paça me jetë, i tha ajo,
se boll kemi parë kohë të liga.
Kur u largua, djali pyeti:
- Po kështu do t’ua japësh të gjithëve?
Ustai fshiu miellin nga përparësja.
- Jo, mor bir.
Po ndonjëherë njeriu ka uri
edhe për gjëra që nuk shiten në dyqan.
Jashtë, dita kishte marrë dhenë.
Brenda, brumi priste radhën e vet.
Dhe buka vazhdonte të piqej,
pa pyetur kush kishte para
e kush kishte ardhur vetëm
për të mos u kthyer duarbosh në shtëpi.
....
Përgjigjja e fundit
E pyeta detin pse nuk mban asgjë përgjithmonë.
Ai hodhi në breg një këpucë të vjetër.
E pyeta qiellin pse nuk përgjigjet kurrë.
Një yll u shua pa bërë asnjë zhurmë.
E pyeta tokën pse mban gjithë ato plagë në heshtje.
Ajo fshehu nën rrënjë një copë nga ëndrrat e mia të vjetra.
E pyeta erën ku i merr gjithë këto fjalë që s'i thotë askush.
Ajo fshiu nga dritarja ime një pikë loti të harruar.
E pyeta njeriun çfarë kërkon gjithë jetën.
Ai më tregoi duart, kishte humbur gjithçka duke ndërtuar diçka që nuk do ta merrte me vete.
Pastaj pyeta veten:
Nëse nesër do të më jepej mundësia të filloja përsëri, çfarë do të ndryshoja?
Nuk do të kërkoja më të kisha përgjigje për gjithçka.
Do të dëgjoja më gjatë njerëzit që më donin.
Do të rrija edhe pak aty ku isha i lumtur.
Do të kërkoja falje pa pritur të më kërkonin.
Do të shikoja më shpesh perëndimet pa menduar se çfarë vjen pas tyre.
Do t'u jepja më shumë kohë atyre që nuk kërkojnë asgjë, por thjesht duan praninë time.
Dhe ndoshta, për herë të parë në jetë, nuk do ta pyesja më kohën sa më kishte mbetur.
Do ta pyesja veten ku e kisha lënë atë që më kishte dhënë.
....
Emrat e rrugëve
Sot erdhën e ndërruan tabelat e rrugëve,
vunë emra të rinj nëpër kryqëzime.
Një bojë blu, ca vida të shtrënguara,
dhe lagjja, me urdhër, mori tjetër emër.
Një plak që po kthehej nga pazari
ndaloi para tabelës së sapovendosur.
- Po këtë rrugë si e quajtkan tani?
- Rruga e Dëshmorëve, i thanë.
- Mirë, po ne këtu kemi jetuar te Kroi i Thatë.
Qeshi pak dhe vazhdoi rrugën,
duke përshëndetur njerëzit me emrat e vjetër.
Ai njihte çdo kthesë nga një ngjarje:
këtu i kishte rënë djali nga biçikleta,
atje kishin bërë dasmën e Marigosë,
përtej ishte shtëpia ku s’i fliste më i vëllai.
Në mbrëmje, një taksist pyeti një grua
ku ndodhej rruga e vjetër.
- Hajt, bir, mos shiko tabelat,
pyet për dyqanin e Nasos,
pastaj merr djathtas te fiku i madh.
Ndoshta qytetet kanë nevojë për emra të rinj,
por njerëzit kanë një mënyrë tjetër orientimi:
nuk mbajnë mend ku kanë qenë rrugët,
por çfarë u ka ndodhur aty.
Dhe ka adresa që nuk gjenden në asnjë hartë,
sepse ata që dinin të të çonin atje
kanë ikur një nga një,
pa lënë pas asnjë udhëzim.
.....
Mes katit të tretë dhe të katërt
Ashensori u ndal papritur,
diku mes dy kateve.
Drita bëri dy herë sikur po shuhej,
pastaj mbetëm në gjysmë të rrugës.
Brenda ishim tre veta:
një grua me qese pazari,
një djalë që s’hiqte sytë nga telefoni
dhe unë, me një trastë librash.
Gruaja nisi të kërkonte ajër.
- Hajt, moj, mos u tremb, i thashë,
do të vijë dikush të na nxjerrë.
Ajo qeshi me zor.
- Nuk kam frikë nga ashensori, bir.
Kam frikë se më pret burri në shtëpi
dhe nuk di të bëjë as vezë të skuqura.
Djali ngriti kokën për herë të parë.
- Edhe im atë është kështu, tha,
po tani rri vetëm.
Nuk e di si ndodhi,
por filluam të flisnim si njerëz
që njiheshin prej kohësh.
Kur erdhi drita,
secili mori katin e vet.
Gruaja shkoi në të pestin,
djali në të dytin,
unë zbrita në të parin.
Asnjëri nuk pyeti për emrin e tjetrit.
Të nesërmen u takuam te hyrja.
Përshëndetjet ishin të zakonshme,
pak të ftohta, siç i kemi ne.
Mendova atëherë se sa çudi është njeriu:
duhet t'i ndalet ashensori
që të dëgjojë hallet e tjetrit.
Pastaj ngutet të mbërrijë në katin e vet,
sikur atje e pret ndonjë përgjigje
për të gjitha ato që nuk pati guxim
të pyeste rrugës.
....
Gjërat që nuk i thamë në kafe
Kafeneja ishte mbushur si përherë,
lugët përplaseshin në filxhanë,
dikush fliste për politikë,
një tjetër për çmimin e naftës,
kurse ne rrinim përballë njëri-tjetrit
me aq shumë gjëra pa thënë.
Ti trazove kafenë tri herë,
edhe pse sheqeri ishte tretur.
Unë pashë nga xhami,
ku një grua po tërhiqte zvarrë
një karrocë me zarzavate.
- Ç’u bëre kështu, more mik?
Më pyete, sikur të mos më njihje.
Desha të të tregoja për netët pa gjumë,
për ca njerëz që m’i mori mërgimi,
për atë telefonatë që ende e pres,
për babanë që nuk do të më thërrasë më
nga dhoma tjetër.
Po thashë vetëm:
- Mirë, ja, si gjithë bota.
Ti pagove kafetë,
unë kundërshtova sa për zakon.
Dolëm bashkë deri te kryqëzimi
dhe u ndamë me një "hajt, shihemi".
Sa lehtë i themi këto fjalë,
sikur koha të na ketë dhënë ndonjë garanci.
Tani, sa herë kaloj andej,
më duket se tavolina jonë është ende bosh,
me dy filxhanë të palarë
dhe një bisedë që ngeli pa mbaruar.
Bobo, sa shumë njerëz kemi pranë
dhe sa pak arrijmë t’u tregojmë
se çfarë po na zien përbrenda.
Ndoshta kjo është një nga marrëzitë tona:
presim çastin e duhur për t’u hapur,
ndërkohë që jeta nuk pret,
as nuk pyet nëse e mbaruam fjalinë.
....
Pas sezonit
Në fund të tetorit, Saranda bëhet më e qetë,
Karriget e lokaleve futen njëra mbi tjetrën,
dritaret e hoteleve mbyllen,
dhe deti mbetet me ata që s’kanë ku të nxitojnë.
Te një hotel i vogël, pranë shëtitores,
një grua lan çarçafët e fundit të sezonit.
I shkund në ballkon, i palos me kujdes,
pastaj numëron dhomat që s’do të hapen më.
I shoqi i thotë:
- Hajt moj grua, lëri për nesër, se u lodhe.
Ajo nuk përgjigjet.
Ka gjetur një vath të vogël nën krevatin shtatë.
E mban në pëllëmbë,
sikur pronarja e tij të mund të kthehet ta kërkojë.
Në korridor ka mbetur era e një parfumi,
një faturë e palosur mbi komodinë
dhe një gotë me shenjën e buzëve.
Njerëzit ikin, dhomat mbeten,
por secili lë ndonjë gjë pas vetes,
ndonjëherë edhe pa e ditur.
- Ç’i do këto sende, moj grua? - e pyet burri.
- Asgjë, mor burrë. Po mbase dikujt i mungojnë.
Pastaj mbyll dritaren dhe fik dritën.
Jashtë, deti vazhdon të përplasë dallgët
te shkallët ku verës bëhej nami.
Nesër do të vijë dikush tjetër,
do të kërkojë një dhomë me pamje nga deti
dhe do të thotë se ka ardhur për të pushuar.
Askush nuk e di sa histori të huaja
mund të mbajë një dhomë e vetme,
pa i treguar kurrë.
......
Një filxhan për dikë që mungon
Në këtë tryezë ka vend për dy,
por sonte kam shtruar vetëm për njërin.
Kafenë e bëra si dikur,
pa e ditur nëse më kishte marrë malli
për shijen apo për kohën.
Qiriu po digjet ngadalë,
si një njeri që nuk dëshiron
ta shqetësojë askënd me ikjen e vet.
Në raft heshtin librat,
secili me një histori të pambyllur.
Edhe unë kam disa të tilla,
por nuk di më në cilën faqe
e lashë veten.
Jashtë, nata nuk pyet
kush është i lumtur e kush jo.
Ajo mbërrin në çdo dritare
me të njëjtën errësirë.
Marr filxhanin në duar.
Është ende i ngrohtë.
Sa e çuditshme,
disa gjëra dinë të na mbajnë ngrohtë
edhe pa na njohur.
Mendoj për njerëzit
që dikur uleshin pranë meje,
për bisedat që nuk kishin fund,
për heshtjet që nuk na vinin në siklet,
për ata që sot
nuk kanë më një arsye për të trokitur.
Nuk më mungojnë vetëm njerëzit.
Më mungon edhe ai njeri që isha
kur ata ishin këtu.
Kafeja po ftohet.
Qiriu është shkurtuar.
Në fund të tryezës
ka mbetur një rreth i vogël drite.
Dhe papritur kuptoj:
Ndoshta plakemi pikërisht kështu,
jo kur na mbushen flokët me thinja,
por kur fillojmë të përgatisim
edhe kujtimet për të na bërë shoqëri.
Nesër do ta laj filxhanin,
do ta shuaj qiriun,
do të hap përsëri dritaren.
Askush nuk do ta dijë
se çfarë ndodhi sonte.
Vetëm kjo tryezë
do të mbajë mend
se për disa orë
nuk isha vetëm.
.....
Një pako
Te posta e Delvinës, një mëngjes të hënë, një grua e moshuar priste radhën me një kuti kartoni. E kishte mbështjellë me letër kafe, e kishte lidhur me spango, si dikur.
Punonjësi e pyeti çfarë kishte brenda.
- Ca petulla të thata, një palë çorape leshi, pak rigon nga bahçja dhe një fotografi. Për djalin, në burg.
- Po fotografi pse i çon, moj nënë?
- Se ka kohë që s’e ka parë oborrin tonë.
Burri shkroi adresën me shkronja të mëdha. Ajo nxori nga çanta një copë letër tjetër, ku kishte shënuar numrin e telefonit, mos ndodhte të humbiste pakoja.
- Sa bëhen, bir?
Pagoi, mori faturën dhe e palosi me kujdes. Pastaj ndenji edhe pak te shkallët e postës, sikur të priste dikë që mund të vinte.
Kur u kthye në shtëpi, hapi dollapin dhe nxori një këmishë të vjetër. Iu duk se djali kishte lënë ende erën e vet në jakën e saj.
"Hajt, me shëndet, ku je që je", mërmëriti, ndërsa ndizte sobën.
Dhe në anën tjetër, një burrë që punonte turnin e natës do të merrte pas disa ditësh një kuti dhe do ta hapte me duar të nxira nga puna.
Ndoshta do të hante një petull në këmbë, ndoshta do t’i vishte çorapet vetëm kur të ftohej, por fotografinë do ta vendoste mbi komodinë.
Se njeriu mund të ndërrojë shtatë adresa, të mësojë shtatë gjuhë, të fitojë para sa të dojë;
por ka disa fjalë që nuk përkthehen dot dhe disa duar që, edhe nga larg, vazhdojnë të të mbajnë si dikur.
....
Kur mbaron muzika
Në dasmën e mbesës, gjyshja rrinte në krye të sofrës, me shaminë e zezë lidhur pas koke dhe një karficë të vjetër në jakë.
Të rinjtë hidhnin valle, dikush i binte gotës me lugë, një kushëri nga Gjirokastra këndonte këngën që s’e mbante mend deri në fund.
- Hajde, moj nënë, dil edhe ti! I thanë disa herë.
Ajo qeshi, bëri me dorë: - Lërmëni, more, se i kam bërë unë ato kërcime.
Por kur nisi një këngë e vjetër popullore, gishtat iu vunë mbi tryezë, duke ndjekur ritmin që këmbët nuk e ndiqnin më.
Për një çast pa përballë të shoqin, aty ku dikur ai i zgjaste dorën dhe i thoshte: "Hajde, moj grua, se na iku kënga!"
Tani karrigia e tij rrinte bosh.
Kur u shpërndanë dasmorët, ajo mblodhi disa petale nga dyshemeja, i futi në çantë pa ndonjë arsye dhe kërkoi ta çonin në shtëpi.
Të nesërmen, mbesa gjeti në xhep njëzet euro dhe një letër të palosur:
"Paçi këmbën e mbarë, bijë. Mos e kurseni gëzimin kur jeni bashkë. Se kur të vijë mosha ime, do të kuptoni që edhe një valle e vetme mund të bëhet kujtim për shumë vjet."
Dhe poshtë, me shkrim të dridhur:
"Të paça me jetë, moj bijë."
.....
Kur trëndafili çel në mes të dimrit
Nën qiellin gri që hesht mbi gur e shteg,
Kur dimri shtrin mbi degë frymën e ftohtë,
Si rreze dielli mbi të zymtin breg,
Një trëndafil çel dhe e bën më ngrohtë.
Mes gjembave të mprehtë, në gur të shkretë,
Ku gjethet dridhen lehtë nën mjegullnajë,
Ai hap petalet si premtim i qetë,
Me zemër prush dhe me shkëlqim në majë.
Pas krahëve tij fle një lule e tharë,
Që stinës së shkuar i fali çdo gjë,
Por jeta rilind si një ëndërr e parë,
Dhe heshtjes së dimrit i jep tjetër zë.
Kush tha se pranvera kërkon veç blerim,
Kur shpirti di vetë të ndezë një stinë?
Ky trëndafil i verdhë është një kushtrim,
Që shkrin çdo acar dhe sjell ngrohtësinë.
Ndaj mos u tremb kur acari po fryn,
Dhe qielli vishet me një mjegull gri,
Kur rrezja e artë në zemër të hyn,
Çel trëndafili dhe sjell mrekulli!
....
Borxhi i një fjale
Në kafenenë e vjetër të lagjes një burrë hyri për të pyetur për dikë. U ul pranë sobës, porositi një kafe dhe nisi të rrotullonte filxhanin me gisht.
- E njeh Qemalin?
- Cilin Qemal, mor mik?
- Atë që banonte përtej urës, që kishte një vajzë me dy gërsheta.
Kamarieri mendoi pak. - Qemali ka vdekur, o xhaxha. Burrit iu drodh buza.
- E di, bir. Erdha të shihja nëse e kujtonte ende njeri.
Heshtën të dy. Jashtë kaloi një furgon me mallra, një grua thërriti fëmijën nga ballkoni, dikush shau motin se i kishte prishur rrobat.
Jeta vazhdonte, si gjithmonë, pa e ditur se në një tavolinë dikush po numëronte të vdekurit e vet.
Kur kërkoi të paguante, kamarieri i tha:
- Lëre, xhaxha, këtë kafe e ke nga unë.
Plaku u ngrit, veshi pallton dhe i tha te dera:
- Të paça, bir. Po ruaje këtë zakon, se një ditë do të kërkosh edhe ti dikë që ta kujtojë një tjetër.
Doli pa kthyer kokën.
Në tavolinë kishte mbetur filxhani, një njollë e vogël kafeje dhe emri i një njeriu që atë ditë nuk ishte harruar.
......
Përtej një fjale
Sa sprova kaluam, sa bukë kemi ndarë,
Në gëzime e dhimbje, një shpirt i pandarë.
Të lidhur në jetë si vëllazëri e rrallë,
Nga stuhitë e jetës ne dolëm gjallë.
Një fjalë pa peshë, e hedhur në erë,
Ta lëndoi zemrën dhe mbylli një derë.
Pa dashur u kthye në plagë të rëndë,
Dhe heshtja e ftohtë na zuri një vend.
Më vret kjo distancë, ky mur i papritur,
Një çast i nxituar s'e fshin dot të shkuarën.
Të kërkoj falje me shpirt të tronditur,
Që prisha pa mendje miqësinë e ngritur.
Një fjalë e vogël s'mund ta vrasë një jetë,
As vitet e arta që ndërtuam bashkë.
Le ta thyejmë heshtjen dhe të flasim drejt,
Se rrënja e miqësisë mbetet e lashtë.
....
Nyja që nuk zgjidhej
Në limanin e vogël të Sarandës, një peshkatar plak ndreqte rrjetën me syze të ulura mbi hundë.
Ishte i vetmi që ende dilte në det kur të tjerët thoshin se s’ia vlente më. Nafta kushtonte, peshku ishte pak, dhe vitet nuk falnin si dikur.
Një djalë iu afrua për ta ndihmuar. - Pse nuk e hedh këtë rrjetë, xhaxha? Ka më shumë vrima se peshq zë.
Plaku kaloi fillin nëpër një nyjë të vjetër.
- Se kjo më ka mbajtur gjallë, mor djalë. Nuk hidhet tutje çdo gjë që është konsumuar.
Pastaj uli kokën përsëri.
Në pëllëmbë i kishte mbetur një shenjë e bardhë nga litari, aty ku dikur mbante dorën e të atit kur dilnin bashkë në det.
Anija e tij tani lëkundej pranë kalatës, me emrin pothuajse të fshirë nga kripa.
Dikur kishte ëndërruar t’i blinte djalit një barkë, tani shpresonte që ai të gjente një punë ku të mos i numëronte ditët sipas motit.
Kur mbaroi, e palosi rrjetën dhe e la mbi dërrasat e varkës.
Deti atë mëngjes ishte pa dallgë. Vetëm një pulëbardhë kërkonte diçka në ujë.
Plaku ndezi një cigare dhe mendoi se njeriu kalon një jetë duke lidhur nyje, disa për të mos humbur atë që ka, disa për të mos u kthyer aty ku ka qenë.
Por ka nyje, or mik, që nuk i zgjidh dot as koha, as duart e lodhura, as gjithë deti që ke përpara.
.....
Përmasa e një mungese
Në dyqanin e vogël të rrobaqepësit hyri një burrë me një pallto të vjetër.
- Ma ngushto pak te beli, usta, se më ka mbetur e madhe.
Rrobaqepësi e mori, kaloi pëllëmbën mbi astar dhe nisi të kërkonte vendin e tegelit.
- Këtë pallto e ke prej kohësh?
- Që kur u martova. Ma bleu ime shoqe në Gjirokastër. Atë ditë kishim dalë pa lekë në xhep, po ajo tha: "Sot do ta marrim, nesër s’i dihet ç’na sjell jeta".
Burri qeshi nën mustaqe.
- Tani ajo s’është më, unë kam mbetur me ca rroba që nuk di kujt t’ia lë.
Ustai nuk tha gjë. Matën, shënoi me shkumës, hoqi dy gjilpëra nga mënga.
- Po ta lë pak të lirë, i tha, se mos të shëndoshet trupi prapë.
- Eh, mor mik, trupi ndoshta, po njeriu nuk mbushet më si dikur.
Jashtë kaloi një makinë me rroba, shitësi thërriste nëpër rrugë, një vajzë kërkonte të atin nga telefoni.
Kur erdhi të merrte pallton, burri e veshi para pasqyrës. Nuk e shikoi veten, por ktheu jakën nga ana e majtë dhe preku një fije të dalë nga qepja.
- Këtu ma mbante ajo një gjilpërë, kur më shkëputej astari.
Pastaj nxori kuletën.
Rrobaqepësi i mori vetëm gjysmën e lekëve.
- Pjesën tjetër ma sjell kur të kesh kohë.
Burri e kuptoi, por nuk e falënderoi. Vetëm i shtrëngoi dorën.
Ka njerëz që nuk dinë të kërkojnë mëshirë, as të pranojnë se u dhemb diçka.
Veshin pallton, mbyllin kopsat, dalin në rrugë e thonë: "Hajt, se kështu e ka kjo dynja".
Dhe askush nuk e merr vesh sa shumë gjëra mund t'i ketë mbuluar një copë astar i qepur mirë.
....
Pusi i avllisë
Në avllinë e shtëpisë së vjetër ka mbetur një pus pa kovë. Guri rreth tij është nxirë nga shirat, kurse kapaku prej dërrase mbahet me një tullë të thyer.
Dikur, në mëngjes, gratë vinin me shtamba në krah, shkëmbenin lajmet e fshatit, qeshnin për ndonjë krushqi të prishur dhe ankoheshin për çmimet e pazarit.
Aty u panë edhe dy sy që pëlqeheshin, aty u zunë dy kunata për një fjalë, aty një nënë priti të birin që ishte nisur për kurbet pa i thënë lamtumirë.
Tani uji vjen me një të kthyer të rubinetit. Nuk ka më radhë, as shtamba, as ndonjë plakë që thotë: "Hajt, moj bijë, mbushe ti e para, se mua s'më pret njeri në shtëpi".
Para ca ditësh erdhi një burrë nga Athina, hapi portën, pa pusin dhe u ul në gur. I kishte vdekur e ëma atë dimër dhe nuk dinte ç’të bënte me shtëpinë.
Nxori telefonin, fotografoi avllinë, pastaj thirri një agjenci pronash.
Nuk e di nëse do ta shesë, nëse do ta blejë ndonjë i panjohur, apo do të ngrihet aty një godinë e re.
Po pusi do të mbetet në kujtesën e gurëve, me gjithë ato zëra që ranë në ujë dhe nuk i nxori më askush.
Çudi, more, me këtë punën e jetës: sa shumë mundohemi t'ua lehtësojmë të ardhmen fëmijëve, sa shumë gjëra heqim nga shtëpia që ata të mos kenë barrë kur të ikin.
Dhe kur kthehen, nuk gjejnë më as barrën, as shtëpinë që lanë, por vetëm vendin ku dikur kishin mësuar të thërrisnin njëri-tjetrin.
....
Mesazhe prej njëmbëdhjetë sekondash
Nëna nuk di të shkruajë gjatë në telefon, i ngatërrohen shkronjat, i del fjala tjetër nga ajo që mendon.
Prandaj dërgon zëra.
"Bir, bleva domatet, po ishin pa shije. Mos harro të marrësh ilaçin. Sot fryu erë nga mali, mblidhi rrobat nëse i ke nxjerrë."
Njëmbëdhjetë sekonda, katërmbëdhjetë, ndonjëherë njëzet.
Unë i dëgjoj në autobus, mes zhurmës së frenave dhe bisedave të huaja. Nuk i përgjigjem gjithmonë menjëherë. Them me vete: më vonë.
Po darka vjen me punët e veta, me një faturë që duhet paguar, me ndonjë mik që të ndal te rruga, me ca halle që nuk pyesin a ke kohë.
Pastaj vjen një mesazh tjetër:
"Hë, bir, si je? Asgjë, thashë të të dëgjoja pak."
Dhe aty kuptoj se ajo nuk kishte ndonjë lajm. Nuk i ishte prishur gjë, nuk i duhej ndonjë porosi, nuk kishte ndonjë hall për të më treguar.
Donte vetëm të dinte nëse zëri i saj kishte mbërritur deri tek unë.
Sa gjëra të vogla i quajmë bezdi kur na vijnë çdo ditë, dhe sa të mëdha na duken kur nuk na vijnë më.
Tani, kur më dërgon një mesazh, e lë të mbarojë deri në fund, edhe kur përsërit të njëjtën fjalë tri herë radhazi.
Se, fundja, çfarë nxitimi paskemi, more, kur edhe gjërat që na presin nesër nuk e dinë nëse do të na gjejnë aty?