Çfarë vuajtje janë librat e shkruar në gjermanisht për atë që ka një vesh të tretë! Sa pa dëshirë rrihet pranë vëllimit të trashë të moçalit me tinguj pa thekse, me ritma pa vallëzime, që nga gjermanët quhet "libër"! Për të mos folur për gjermanin që lexon libra! Sa me përtesë lexon, kundër dëshirës, keq!
Sa gjermanë e dinë dhe mendojnë se e dinë
qe në çdo fjali të mirë ka art, art që kuptohet me intuitë në atë masë sa dëshiron për të marrë vesh fjalinë! Për shembull, një keqkuptim për kohën e foljes dhe ja ku keqkuptohet vetë fjalia! Që të mos ketë dyshime për rrokjet ritmikisht vendimtare, që të përvetësohet siç duhet dhe si e këndshme thyerja e një simetrie tepër të ngurtë, që të kapet nga një vesh i ndjeshëm dhe i durueshëm çdo stakato, çdo humbje ritmi, që të kapet me mend kuptimi nga vazhdimësia e zanoreve dhe e diftongjeve dhe me sa delikatesë dhe pasuri mund të ngjyrosen dhe
çngjyrosen në vazhdimësinë e tyre: kush nga gjermanët që lexojnë libra është vullnetmirë sa të pranojë detyra dhe kërkesa të tilla dhe sa të
aq dëgjojë me vëmendje kaq shumë art dhe qëllime të gjuhës? Më në fund, ai aspak nuk ka "vesh për këtë gjë": dhe në këtë mënyrë kundërshtitë më të fuqishme stilistike nuk kuptohen dhe arti më i ndjeshëm është njësoj sikur t'ua japësh shurdhëve. Këto ishin mendimet e mia kur vura re pagdhendurinë dhe mungesën e qëllimit me të cilat ngatërroheshin
midis tyre dy mjeshtra të artit të prozës: i pari, nga i cili fjalët i pikëlonin poshtë me ngurrim dhe të ftohta si nga qemeri i një shpelle tërë
lagështi (ai mbështetet mbi tingullin e tyre të mbytur dhe mbi jehonën e tyre), dhe i dyti, i cili e përdor gjuhën si një kamë që përkulet dhe nga krahu deri tek gishti i madh i këmbës ndien goditjen e rrezikshme të shpatës së tij që dridhet dhe të mprehur mirë, e cila do që të kafshojë, të fërshëllejë, të presë...
Niçe
